arriba
 

[ Indice ]

 
 
 

EL VERBU

 
Espresa aciónes, estáos, modificaciones, procesos, ... y sitúan l' acontecimientu nel tiempu.
Ye' l núcleu de la oración y ye' l sintagma imprescindible de la mesma.
Los verbos sedrán transitivos si tien implementu, y intransitivos sinón lu tien.
 

LA CONXUGACIÓN VERBAL

 
Los verbos en llïonés, nun necesitan tantos tiempos comu nel castellanu, da feitu solu utilizanse:
 

Esquema básicu

 
INDICATIVU Presente
Pretéritu Imperfeutu
Pretéritu Indefiníu
Pluscuamperfeutu
SUXUNTIVU Presente
Pretéritu Imperfeutu
POTENCIAL Futuru
Condicional
IMPERATIVU

FORMA NOMINAL

Infinitivu
PRESONALES Xerundiu
Participiu
 

EQUIVALENCIAS

 

INDICATIVU

 
Presente  FAL-O Hablo
 
Pretérito imperfeuto FAL-ABA Hablaba
 
Pretérito indefiniu Pret. perfecto simple
Pret. anterior
Pret.perfectocompuesto
FAL-ÉI Hable
Hube hablado
He hablado
 
Pretérito pluscuamperfeuto FAL-ARA Hablara
 
SUXUNTIVU
 

Presente

Presente 
Pret.perfeutu compuestu
FAL-E Hable
Haya hablado
 
Pretérito imperfeuto Pret.perfeutu compuestu
Pret. imperfeutu
Pret. pluscuamperfeuto
FAL-ARA Haya hablado
Hablara o hablase
Hubiera o hubiese hablado
 
POTENCIAL
 

Futuro

Futuo simple
Futuro compuesto
FAL-ARÉI Hablaré
Habré hablado
 

Condicional

Futuro compuesto
Condicional simple
Condicional compuesto
FAL-ARIA Habré hablado
Hablaría
Habría hablado
 

Imperativu

FAL-A Habla

Infinitivu

FAL-ARE Hablar

Xerundiu

FAL-ANDO Hablando/a

Participiu

FAL-ÁU/ADA Hablado/a
 
En llïonés nun esisten lus tiempos compuestos
Comu norma xeneral lus verbos llïoneses nel presente indicativu finan en -o (dalgunos verbos irregulares finan en -u)
 
Falo       Llambo     Espurro  ya excepciones comu  Sou
 

MODELOS DE CONXUGACIÓN VERBAL

 
Conxugación
Terminación -are -ere -ire
 
Üsase l' infinitivu cona sua terminación -are, ere, ire, cuandu las siguiente pallabra entama por consonante; cuandu entama por vocal usaremus -ar,  er, - ir
Nas  formas pronominales pierde la  -r  y la  -e
fala-y hablarle
 
Verbos con conxugación regular y alteraciones ortográficas:
 
Verbos q'alternen "c" y "qu": mercar/merqué
Verbos q'alternen "g" y "gu": siguir/sigo
Verbos q'alternen "c" y "z": francer/franzo
Verbos q'alternen "gu" y "": naguar/nagüé
Grupos d' acentuación pa facere hiato: triar/trio
 
Notas a la conxugación verbal:
 
Hai que tener en cuenta qu' en llïonés nun hai formas compuestas, a esceición de la construción
"
tenere+participiu" pa espresar valores perfeutivos.
La construción "infinitivu+pronome enclíticu" pierde la -r- del infinitivu
falarte falate
 
Los verbos irregulares
 
Verbos que diptonguen /ó/ tónica en /ue/: molere/muelgo
Verbos que diptonguen /é/ tónica en /ie/: fervere/fiervo
Verbos qu' alternen na súa conxugación /e/, /i/ :  correxire/corrixo
Verbos qu' alternen na súa conxugación /e/, /ie/, /i/: sentire/siento/sintió
Verbos qu' alternen na súa conxugación /o/, /ue/, /u/: dormire/duermo/durmió
Verbos qu' alternen na súa conxugación /u/, /ue/: xugare/xuego
Verbos qu' alternen /ai/ comu diptongo ou hiatu: entainare/entaíno
Verbos qu' alternen  /au/ comu diptongo ou hiatu: aunire/aúno